22 listopada, 2026

Wywiad z Lily Burdovą, autorką debiutu: "Ogrodnik, który wchodził przez okno"


 

Postanowiłam na moim blogu przedstawić Wam moje odkrycie tego roku, autorkę książki: Ogrodnik, który wchodzi przez okno - Lily Burdovą. Jest to cudowna osoba, która się przede mną otworzyła i nasza mailowa korespondencja nie ma końca. Zadałam Jej pytanie, dlaczego wybrała akurat mnie do przeczytania książki, takiej odpowiedzi się nie spodziewałam: bo lubię Sylvię Plath. Nie zasięgi były ważne, nie ilość obserwujących, to chyba wiele mówi o autorce…

Marta Pardyla: Czy Lily Burdova to pseudonim artystyczny?

Lily Burdova: Lily (Liliana) to prawdziwe imię, a nazwisko po "drugiej mamie" z Czech, bo jestem z Polski, ale tata wyjechał do Czech, z miłości dawno temu i tak zostało. Nie piszę pod nazwiskiem, bo w książce wielu bohaterów jest z życia, a jestem też nauczycielką angielskiego w Czechach, w szkole i nie chcę zamieszania z rodzicami i uczniami, bo jedna ze scen, gdy Frumka idzie na wywiadówkę jest prawdziwa. Jako nauczycielka nie mogę zbyt publicznie nazywać niektórych zachowań, zwłaszcza tych, które niekoniecznie mają dobry wpływ na dzieci.    




 

M.P:. Skąd wziął się pomysł na napisanie książki?

 

L.B: Właśnie ze szkoły, gdy widzę nadwrażliwość rodziców, lęk przed przyrodą, przygodą, to zbyt silne budowanie bezpieczeństwa i znieczulanie dzieci na życie. Ale też hoduję pszczoły, spadek po babci, z córką żyjemy w zasadzie farmersko, a ogród to moje naturalne środowisko. 

       

M.P.: Bardzo podoba mi się Twój styl pisania, czy masz już doświadczenie w tej materii?

 

L.B.: Nie mam żadnego. W zasadzie najpierw chciałam napisać po czesku, ale okazuje się, że śmiać się umiem bardziej po polsku. W końcu skończyłam w języku polskim, potem przetłumaczyłam na angielski z pomocą przyjaciela z Kanady (wziął się ostro za idiomy albo różnice w mówieniu o "pantsach" lub "jeansach", albo jak meczy koza po angielsku ;) Chyba piszę tak jak mówię, jak sądzę.   

 

M.P.: Czy Masz taki ogród, o którym piszesz w książce? Skąd tak duża wiedza o roślinach i zwierzętach?

 

L.B: Tak, mam właśnie taki ogród, w którym nie przeszkadzam biologii, choć czasem jestem wkurzona na jej okrucieństwo i wspieranie chwastów kosztem kwiatów :) Wiedza? No nie wiem. Mnie ciągle się wydaje, że nie mam pojęcia o tym, o czym piszę, i jak nie wiem, to biorę książkę i czytam. Przy ogrodniku przeczytałam ich chyba ze 30, od permakultury, po filozofię starożytnych ogrodów, przez zwyczaje ptaków łąkowych. Tylko do pszczół nie potrzebowałam, bo wiem o tych brzękach chyba już sporo.       

 

M.P: Jak długo pisałaś książkę?

 

L.B.: Myślę, że cztery - pięć lat, ale zawsze nocami, bo w dzień nie było czasu. Szkoła, córka, pszczoły, rachunki, a przy pisaniu to trochę jak z przygodą - nie wiadomo, co będzie dalej i to jest pociągające, ale na rachunki z tego nie ma, więc są wyrzuty sumienia, że to strata czasu.    

 

M.P.: Jak wyglądał proces wydawniczy i kto stworzył okładkę?

 

L.B.: Gdy znajoma i córka powiedziały, że książka skończona, to wysłałam do jednego wydawcy polskiego, odpisał, że on woli powieści dla młodzieży, a takie coś to nie wiadomo, kto przeczyta. Potem wysłałam do kilku innych wydawnictw, odezwał się chyba tylko jeden redaktor, który jeszcze dał namiary do innych, ale nikt nie był zainteresowany - brak odpowiedzi. No to schowałam ją do szuflady, ale ktoś podpowiedział, że można samemu wydać. A ja na tym kompletnie się nie znam. Moja córka zaprojektowała okładkę, zrobiła zdjęcia różnych domów i rudzika, który jest z naszego ogrodu. Potem chyba z tydzień bawiła się tym na tablecie, pokazywała mi różne projekty, w końcu wybrała domek na kurzych stopach, aż jej się ten rysik z tableta połamał i to był znak, że projekt jest gotowy.     

  

M.P.: Jakie są Twoje pasje?

 

L.B.: O kurczę: pszczoły, literatura, nogi przy kominku, słońce nad lasem o wschodzie i nad łąką o zachodzie, muzyka i winyle, nalewki, które sama robię i wymieniam z sąsiadem na ser, siedzenie nad stawem i moczenie nóg, filmy z lat 70., które oglądam do snu, czyli dwie minuty i śpię. I tak już pół roku oglądam "Trzy dni kondora", no bo Robert Redford to też moja pasja, hahaha.

  

M.P. Cudowne pasje, mogłabym się pod nimi podpisać, a których pisarzy cenisz najbardziej?

 

L.B.: Josepha Hellera za dowcip w czasach wojny, Kurta Vonneguta za ironię. Ostatnio odkryłam Ninę Lykke z Norwegii, która portretuje społeczeństwo tak lekko, jakby to były akwarele, a przy tym zostaje to w głowie, jak grupy olej. Może jeszcze poezja Larkina i wiele więcej.

    

M.P.: Dlaczego wybrałaś życie między dwoma państwami? Na pewno nie jest to proste rozwiązanie.

 

L.B.: Jak wspomniałam to raczej decyzja mojego ojca. Próbowałam żyć w Polsce, na Śląsku, ale jednak przyjaźnie miałam czeskie, a kocham ludzi, nie potrafiłam zawiązać tego na nowo.

   

M.P.: Czy trudno być debiutantem w dzisiejszych czasach?

 

L.B.: Chyba tak. Gdy córka założyła mi te wszystkie konta internetowe, to odkrywam, że jest tam gorzej niż w ulu, ale też oryginalnych ludzi tam spotkałam. Zdałam sobie sprawę, że debiut to jak nowa czerw w ulu - wszyscy mówią do siebie. Można to też porównać do kurnika, gdzie to gdakanie o sobie jest ważniejsze niż mówienie o książce. A ja tak jednak nie umiem. To znaczy nie umiem za bardzo mówić o sobie, że jestem taka fajna, miła... A poza tym tyle jest pięknych książek do czytania. W zasadzie to  miał być trochę żart i mam jakieś wyrzuty, że zajmuję tą książką miejsce jakiejś innej, naprawdę dobrej książce.  

 

M.P.: Uważam, że jesteś zbyt krytyczna względem siebie i swojej książki. Nazwałaś mnie matką chrzestną swojej powieści, bo przeczytałam ją pierwsza w Polsce i zachwyciłam się jej mądrością. Czekam na kolejną powieść, mam tylko nadzieje, że nie będziesz kazała nam znów czekać cztery lata. Dziękuję Ci za nasze cudowne rozmowy i za to, że zgodziłaś się na ten wywiad.

 

LB.: Ja również dziękuję, postaram się następną książkę napisać już szybciej, bo mam wiele pomysłów i robię notatki, by niczego nie zapomnieć i nie siedzieć nocą z pytaniem: jak to było, no do prdele...! 

 

19 listopada, 2026

"Ogrodnik, który wchodził przez okno" Lily Burdová

AUTOR:  Lily Burdová

TYTUŁ: Ogrodnik, który wchodził przez okno

WYDAWNICTWO: Rideró, 2026 r.

OKŁADKA: miękka, stron 217.








Zakaz wstępu dla natury! Chyba że wejdzie przez okno...
Gdy dostałam propozycję od autorki, by przeczytać jej debiut, znałam tylko tytuł i okładkę. A że ładną okładką i fajnym tytułem łatwo mnie namówić, zgodziłam się bez wahania. I to był strzał w dziesiątkę!



Czym zatem jest owa książka? Na pewno powieścią obyczajową z elementami komedii – według samej autorki to komedia kryminalna z humorystycznym wątkiem rodzinnym. Dla mnie jest to przede wszystkim obraz współczesnej rodziny, która musi mieć wszystko zrobione pod linijkę: żadnych odstępstw, żadnych zwierząt, idealnie przycięty trawnik i jak najdalej od prawdziwej natury. Ogród musi być jak z katalogu. I wtedy pojawia się główny wróg takiego porządku – ogrodnik,
o którym nie wiemy prawie nic. Przewraca on do góry nogami świat tej „jak z obrazka z Instagramu” rodziny. Wszystko się zmienia i cudownie jest czytać o tej przemianie.



Bardzo dużo się śmiałam, niektóre fragmenty czytałam wiele razy, ale nie zabrakło też głębokich refleksji nad światem, w którym żyjemy. I to nie zawsze były radosne myśli...
Książka napisana jest bardzo dowcipnym językiem. Składa się z dwóch części, a każda z nich ma króciutkie rozdziały. Nie ma tu mowy o nudzie, bo dzieje się naprawdę wiele. Na początku nie lubiłam rodzinki Frosty, ale z biegiem czasu, gdy zmieniał się ich światopogląd, zmieniała się też moja opinia o nich. Za to Frumka – ogrodnika – uwielbiam od pierwszych kart historii! Wielka szkoda, że nie będzie drugiej części, bo bardzo polubiłam tych bohaterów (no, może najmniej policjanta).



Książka nie jest długa, ale rozwój postaci jest bardzo wyraźny i to właśnie podoba mi się w niej najbardziej. Poza tym, czytając tę ciepłą opowieść, sama zamarzyłam o takim ogrodzie i ogrodniku, bo mój wygląda obecnie jak dzika łąka – ale niestety nie ta ładna, tylko ta zaniedbana. Koniecznie muszę przeczytać tę historię drugi raz na wiosnę, żeby zmotywować się do działania u siebie. Oprócz tego, że jest to świetna powieść obyczajowa, daje nam też ogromną wiedzę na temat przyrody. To wspaniałe, że przy okazji dobrej zabawy możemy się tak wiele nauczyć.
Polecam tę książkę wszystkim – naprawdę warto!
Moja ocena: 10/10
Dziękuję, Lily, za cudowną podróż do Twojego pachnącego ogrodu.
(współpraca barterowa)

15 listopada, 2026

"Niedom" Magdalena Katarzyna Bajor

AUTOR: Magdalena Katarzyna Bajor

TYTUŁ:  Niedom

WYDAWNICTWO: Marginesy,  Warszawa 2026 rok

OKŁADKA: miękka ze skrzydełkami, stron: 216.



Niedom, czyli poruszająca saga
o poszukiwaniu swojego miejsca na ziemi

Właśnie odkryłam nową, cudowną pisarkę, która z miejsca wchodzi do mojej literackiej „świętej trójcy” – grona autorek najpiękniej piszących o naszym kraju, przeszłości i tożsamości. Magdalena Katarzyna Bajor dołącza tym samym do Sabiny Waszut i Sylwii Trojanowskiej. Sabina pisze o Górnym Śląsku, Sylwia o Pomorzu Zachodnim, a Magdalena zabiera nas na Dolny Śląsk. Co łączy te trzy kobiety? Poetycki, piękny język, wyczuwalna w każdym zdaniu miłość do Polski oraz ogromna wrażliwość na ludzką krzywdę, ból i trudną historię naszego kraju.



Zakochałam się w tej książce. Już sam tytuł – Niedom, ten niezwykły neologizm – daje nadzieję na głęboką, poruszającą podróż literacką. O czym jest ta historia? Zaczyna się tajemniczo, a rozwiązanie tej zagadki poznajemy dopiero na samym końcu, co tworzy piękną kompozycyjną klamrę. Na kartach powieści spotykamy Helenę i Henryka – przesiedleńców, którzy wyjeżdżają z Małopolski do Strupic niedaleko Jeleniej Góry, licząc na lepsze życie. Od nich zaczyna się ta wielopokoleniowa saga.


Nie brakuje tu nieszczęść, śmierci i biedy, a po wojnie nadchodzi PRL – kolejna forma niewoli. Śledzimy losy tej rodziny, przeżywając razem z bohaterami ich radości i smutki, narodziny i pożegnania. Przyznam szczerze, że podczas lektury nieraz poleciały mi łzy.


Muszę też zdradzić, że gdy zaproponowano mi tę powieść do recenzji, wzięłam ją w ciemno – widząc sam tytuł i okładkę, nawet nie czytałam opisu fabuły. A okładka jest absolutnie przepiękna! Stworzyła ją Agnieszka Skłodowska, projektując zachwycający kolaż, nieco w stylu małopolskim, gdzie kolory idealnie ze sobą współgrają i podbijają cały projekt. Znam wydawnictwo Marginesy od wielu lat i uważam, że to najładniejsza okładka, jaką u nich widziałam.


Jeśli lubicie wzruszające historie z dawnych lat, napisane pięknym językiem, kochacie sagi rodzinne i nie boicie się łez – ta książka jest dla Was. Z pewnością będę śledzić dalszą karierę pisarską Magdaleny Bajor i z niecierpliwością czekam na jej kolejną powieść, bo to autorka niesamowicie uzdolniona literacko. 
Polecam z całego serca!
                                                                     Maa



Moja ocena: 10/10

Dziękuję wydawnictwu Marginesy za możliwość poznania tak znakomitej książki (współpraca barterowa).


 

01 listopada, 2026

"Orno. Historia i drugie życie PRL-owskiej biżuterii" Paulina Mazurek, Michał Myśliński

AUTOR: Paulina Mazurek, Michał Myśliński

TYTUŁ: Orno. Historia i drugie życie PRL-owskiej biżuterii

WYDAWNICTWO: Marginesy, Warszawa 2026 r.

OKŁADKA: miękka ze skrzydełkami, stron: 296.
 





Kultowe srebro z czasów PRL. Recenzja przepięknej książki ORNO. Historia i drugie życie PRL-owskiej biżuterii


Gdy ta książka trafiła w moje ręce, od razu poczułam, że czeka mnie wyjątkowa lektura. Jako wielka miłośniczka biżuterii z okresu PRL, po prostu nie mogłam przejść obok niej obojętnie. Choć na oryginalne wyroby spółdzielni ORNO dzisiaj mnie nie stać – stały się niesamowicie modne, poszukiwane i od lat  osiągają zawrotne ceny na rynku kolekcjonerskim – to możliwość posiadania tej pozycji w swojej biblioteczce jest dla mnie ogromną radością.


ORNO. Historia i drugie życie PRL-owskiej biżuterii wydana przez Wydawnictwo Marginesy to absolutne arcydzieło edytorskie. Książka jest przepięknie wydana, z mnóstwem niesamowitych, wysokiej jakości zdjęć po prostu zachwyca. Przeglądanie tych wszystkich fotografii pierścionków, broszek (w tym genialnych kamei!) czy wisiorów z oryginalnymi metkami to czysta przyjemność dla oczu.

W środku znajdziemy świetnie i rzetelnie opisaną historię powstania legendarnej warszawskiej spółdzielni. Autorzy wspaniale pokazują fenomen ORNO z kilku różnych perspektyw: historyka sztuki, kolekcjonerki oraz byłego pracownika. Dzięki temu z tej niezwykle wartościowej pozycji dowiedziałam się mnóstwa interesujących informacji. Czytanie o tym, jak rzemieślnicy tworzyli te masywne, fakturalne cuda – często na początku z materiałów z odzysku, jak łuski pocisków czy blachy z puszek – niesamowicie działa na wyobraźnię.



To barwna opowieść o ludziach, rzemiośle, pasji i o tym, że przedmioty mają swoją pamięć. Ta biżuteria przetrwała upadek spółdzielni, transformację ustrojową oraz dekady zapomnienia, by dziś wrócić w wielkim stylu i rozpalać serca kolejnych pokoleń.



Dla mnie to absolutna perełka i pozycja obowiązkowa. Jeśli tak jak ja kochacie polską biżuterię, historię rzemiosła albo po prostu z sentymentem patrzycie na dawną modę – ta książka musi znaleźć się w Waszej kolekcji. Gorąco polecam!
Maa

Moja ocena 10
Dziękuję wydawnictwu Marginesy, za możliwość przeczytania przepięknej książki, która wiąże się z moją pasją kolekcjonerską.
(współpraca barterowa)



25 października, 2026

„Prawda o świcie” Ernest Hemingway

AUTOR:  Ernest Hemingway

TYTUŁ: Prawda o świcie

TŁUMACZENIE z języka angielskiego: 

Dorota Konowrocka - Sawa

WYDAWNICTWO: Marginesy, Warszawa 2026 r.

OKŁADKA: twarda, stron: 432.





Ernest Hemingway w wyjątkowym wydaniu. Recenzja książki Prawda o świcie od Marginesów

Gdy tylko zobaczyłam zapowiedź tej książki w serii Ernest Hemingway w Marginesach, wiedziałam, że muszę ją mieć. Okładka i ilustracje stworzone przez Annę Pol są po prostu genialne – proste, a jednocześnie niesamowicie interesujące. Idealnie pasują do surowego, męskiego i oszczędnego stylu pisarskiego samego Ernesta. Wydawnictwo Marginesy naprawdę stanęło na wysokości zadania, bo ta seria wygląda na półce obłędnie.


Sama książka ogromnie mi się podobała. „Prawda o świcie” przenosi nas do Kenii w 1953 roku, na ostatnie safari w życiu pisarza. Hemingway jest tu tuż po otrzymaniu Literackiej Nagrody Nobla, u szczytu sławy, a u stóp Kilimandżaro towarzyszy mu czwarta żona, Mary. Na pierwszym planie mamy afrykańską codzienność, wątki fascynacji młodą Afrykanką, Debbą, oraz oczywiście polowania.


Muszę tu jednak zrobić małe zastrzeżenie – nie mogę czytać o polowaniu na zwierzęta i zawsze opuszczam te fragmenty, bo za bardzo kocham zwierzęta. Na szczęście dla mnie ta pozycja to coś znacznie, znacznie głębszego niż tylko relacja z safari, więc mogłam się skupić na tym, co w niej najwspanialsze.


Dla mnie to przede wszystkim niesamowity, intymny dokument wewnętrznego życia pisarza. Uwielbiam jego styl – szorstki, momentami pospieszny, a jednak emanujący potężną siłą i żywiołowym urokiem. Pisarz dzieli się tutaj swoimi najgłębszymi przemyśleniami o naturze twórczości. Wraca wspomnieniami do Paryża i Hiszpanii, snuje refleksje o innych twórcach i bezlitośnie analizuje to, co to właściwie znaczy pisać i jak trudne bywa uchwycenie prawdy.

Ernest balansuje na granicy autobiografii i mitu. Czytając, cały czas zastanawiamy się, gdzie kończą się prawdziwe przeżycia, a gdzie zaczyna się autorska kreacja. Książka nigdy nie została przez niego ukończona – do druku przygotował ją dopiero jego syn Patrick w setną rocznicę urodzin noblisty. I to czuć, ta niedokończona forma ma w sobie coś magicznego.

Jeśli cenicie sobie styl Hemingwaya, jego bezkompromisowe przemyślenia i szukacie książki z głębią, która przy okazji zachwyca wydaniem – musicie ją mieć w swojej kolekcji!
                                                                                                             Maa
Moja ocena 8
Dziękuję wydawnictwu Marginesy za kolejną perełkę do mojej kolekcji.
(współpraca barterowa)

"Gruppa. Buntownicy sztuki" Borysław Czyżak

AUTOR:  Borysław Czyżak

TYTUŁ: Gruppa. Buntownicy sztuki

WYDAWNICTWO: Marginesy, Warszawa 2026 r.

OKŁADKA:  twarda, stron: 368.







Jak sześciu chłopaków z ASP zatrzęsło polską sztuką. Recenzja nowości od Wydawnictwa Marginesy


Gdy zobaczyłam, kto jest autorem tej książki, nie musiałam nawet znać jej dokładnej tematyki. Wiedziałam, że to będzie świetna lektura. Borysław Czyżak napisał wspaniałą „Kolekcję. Opowieść o współczesnej sztuce polskiej”, którą pochłonęłam momentalnie. Polecam ją każdemu, kto choć trochę interesuje się tym tematem.



Autor wgryza się w zawiłe meandry sztuki, analizuje ją, interpretuje i szuka głębi. Zagląda też do psychologii, opisując po kolei każdego artystę z Gruppy. Dokładnie poznał biografie tych malarzy – rozmawiał z nimi i zadawał trudne pytania. Dzięki temu dostajemy znakomity portret ludzi, którzy nie są dziś tak powszechnie znani jak na przykład Jerzy Duda-Gracz.


Bardzo ważne są tu wątki walki z systemem komunistycznym. Sprzeciw wobec PRL-u jest mocno widoczny w pracach członków Gruppy i to już od ich dzieł dyplomowych. Nie sprzedali się – bywali biedni, ale zachowali honor. Ich warsztat stale się rozwijał. Nie ograniczali się zresztą tylko do płótna – wśród nich był przecież także poeta, Ryszard Grzyb. Tworzyli też nietypowe, oryginalne projekty, jak choćby wspólny obraz w Niemczech w ramach Documenta 8 w Kassel, który później... przemalowali bez zgody niektórych współtwórców.

A jak to się właściwie zaczęło? Spotkało się sześciu studentów i absolwentów warszawskiej ASP: Ryszard Grzyb, Paweł Kowalewski, Jarosław Modzelewski, Włodzimierz Pawlak, Marek Sobczyk i Ryszard Woźniak. Postanowili, że będą tworzyć razem. Ponieważ czasy były trudne, a peerelowska rzeczywistość brutalna, ich obrazy były pełne ironii i obsceniczności. Samą sztukę nazywano „bezczelną” i „dziką”. Trudno się dziwić – artyści nie owijali w bawełnę i nie bawili się w subtelne aluzje. Dostawało się politykom, Kościołowi i naszym typowo polskim przywarom. Byli mieszanką wybuchową – bez sztywnego programu, ale za to z masą genialnych pomysłów. Stworzyli coś, czego wcześniej ani później w polskiej sztuce już nie było.

Szata graficzna zachwyca, pięknie wydana książka i mnóstwo reprodukcji obrazów, zdjęcia artystów, a także wiersze Ryszarda Grzyba to kolejny punkt mojego zachwytu.

Można by jeszcze długo pisać o tej pozycji, ale mam lepszą propozycję: po prostu ją przeczytajcie, bo naprawdę warto. To prawdziwa perełka. Kto interesuje się sztuką oraz czasami „słusznie minionymi”, po prostu musi mieć ją na półce.
                                                                                                             Maa
Moja ocena 10

Dziękuję wydawnictwu Marginesy, za możliwość zagłębienia się w tej wspaniałej książce.

(współpraca barterowa)